Massale vissterfte bij gemalen

Jaarlijks sterven er miljoenen vissen in Nederland, doordat ze worden vermalen in de pompen van gemalen. Waterschappen, die de gemalen beheren, onderkennen de massale vissterfte bij gemalen onvoldoende als probleem en investeren te weinig in het visvriendelijk maken van gemalen, aldus advies- en ingenieursbureau Tauw.

De problemen met vissterfte bij gemalen bestaan al lang, maar krijgen de laatste tijd meer aandacht. Verschillende nationale en internationale wetgeving, zoals de Kaderrichtlijn Water en de Habitatrichtlijn, eisen maatregelen om vissen te beschermen en de vismigratie te verbeteren. Waterschappen investeren daarvoor ondermeer in de verbetering van de waterkwaliteit en het bouwen van vismigratievoorzieningen bij stuwen en sluizen. Zij hebben echter onvoldoende aandacht voor de massale vissterfte bij gemalen, die een groot deel van de investeringen in feite tenietdoet.

De 3.000 gemalen die Nederland rijk is vormen een barrière voor vissen. Stroomopwaarts lukt het vissen niet om een gemaal te passeren. Stroomafwaarts lopen vissen grote risico's: ze kunnen gedood worden of beschadigd raken door de snel draaiende onderdelen van de pompen. Op deze wijze sterven er jaarlijks miljoenen vissen in Nederland.

Er zijn verschillende mogelijkheden om gemalen visvriendelijk te maken. De maatregelen die genomen kunnen worden zijn vaak kostbaar. De hoge kosten houden veel waterschappen tegen om te investeren in visvriendelijke gemalen. Onterecht, vindt Tauw, gezien de enorme omvang van het dierenleed. Daarmee worden de investeringen die wél worden gedaan in vismigratie en -bescherming grotendeels tenietgedaan.

Nieuwe methode

Tauw heeft een nieuwe methode bedacht die ervoor zorgt dat vissen niet meer in aanraking komen met de draaiende pomponderdelen van een gemaal. De methode zoekt de oplossing in de route van de vis; de vis wordt als het ware omgeleid. Het kan toegepast worden in bestaande gemalen waarbij de kosten afhankelijk zijn van uiteenlopende factoren. Bij nieuwe gemalen komen de meerkosten naar schatting uit op 5 tot 10 % van de totale bouwkosten.

Hoe werkt het?

Stap 1

In het midden van het gemaal staan twee pompen. De bovenste pomp is in werking en zorgt ervoor dat water (aangegeven met blauwe pijlen) uit de polder via compartiment A wordt aangevoerd. Meegevoerde vissen blijven in compartiment A, vanwege een fijnrooster voor de pompinlaat. De pomp verzet water naar compartiment B en vandaaruit stroomt het water naar buiten.

Stap 2

Na een poosje wordt de onderste pomp aangezet en de bovenste pomp stopgezet. Nu komt polderwater binnen via compartiment B en wordt via compartiment A afgevoerd. De vissen die in A verblijven, worden nu meegevoerd naar buiten zonder dat zij in aanraking zijn gekomen met de pomp. Tegelijkertijd worden weer nieuwe vissen meegevoerd naar compartiment B.

En weer terug naar Stap 1

Na verloop van tijd wisselt de pompwerking weer en werkt het gemaal als in stap 1

Voor meer informatie kunt u contact met ons opnemen.